Egoist okur

Bambaşka bir kitapçı: “Dünyayı çocuk kitapları değiştirecek, bu kadar netiz”

Savaştan kaçıp memlekete sığınan Suriye vatandaşlarından bahsedilince kimilerinin zihninde beliren imge genellikle yoksul, hırpani insanlar oluyor. Kısmen önyargılarımızı tetikleyen bir gerçek bu belki ama gerçeğin tamamı değil. İstanbul’daki Suriyeliler arasında çok sayıda sanatçı ve entelelektüel de var. Onlar, Ali Safar, Fatmeh Yassin, Abdullah Alqaseer, Firas Fayyad, Maisa Alhafez, Alisar Hasan gibi yazar, şair, ressam, yönetmen, aktör ve müzisyenler… Yaşadıkları maddi sıkıntı çok büyük, zira bilmedikleri bir ülkede iş bulmaları kolay değil. Hayatlarını kazanıp ailelerini geçindirmelerini sağlayacak işler bulabilseler bile, bu kez dillerini; sanatçı olarak kendilerini ifade etme imkanını kaybediyorlar.

Çocuk kitapları yazarı ve yayıncısı Zeynep Sevde Paksu ile Suriyeli meslektaşı Samer el Kadri’nin Suriyeli sığınmacıların büyük bir kısmının yaşadığı Edirnekapı’da Pages adlı bir kitap kafe, daha doğrusu mini kültür merkezi açmalarının sebebi tam olarak bu. Türkçe, Arapça ve İngilizce kitapların satıldığı Pages, sığınmacılar için bir buluşma mekânı olmakla kalmıyor, Türkiyeli ve Suriyeli sanatseverlerin birbirleriyle tanışmasını da sağlıyor, dahası onlara konuşup tartışacakları hatta birlikte üretecekleri bir ortam yaratmayı deniyor.

Pages’ı Zeynep Sevde Paksu ve Samer el Kadri’yle konuştum… Anlattıklarına lütfen kulak verin hatta bence bir gününüzü ayırıp Pages’ı ziyaret edin. Pages, önyargıları yenmek için bize şahane bir fırsat sunuyor.

Gülenay Börekçi

Zeynep Sevde Paksu:

“Çok sevdiğim yazarlardan Dr. Seuss’un bir sözü var: ‘Bir ülkenin üzerinde yükseleceği temeli oluşturan şey, okuyan ve düşünen çocuklardır. Kafaların karışık, tansiyonun yüksek olduğu bu çağda yazarlar, dünyayı iyileştirmek ya da kötüleştirmek konusunda çocuk kitaplarının diğer edebiyat türlerinden çok daha büyük bir potansiyel taşıdığını idrak etmeli.’ Ne diyeyim, ağzına sağlık Dr. Seuss!”

“İki şık vardı: Ya yıllarca şikayet ederek dedikodu üretmeyi sürdürecektik ya da durumu değiştirmek için elimizden geleni yapacaktık”

Pages’ı hangi ihtiyaçtan yola çıkarak açtınız?

Samer el Kadri: Ailem ve çocuklarımla birlikte artık İstanbul’da yaşıyoruz. Görünüşe göre, daha epey bir süre de kalacağız. Ben 40 yaşını geçtim, gelecek için fazla bir şey ifade etmiyorum. Ama kızlarımın ülkelerinin kültür ve sanatını bilmelerini istiyorum, ayrıca arkadaşları da onların nereden geldiğini, nasıl bir kültüre mensup olduğunu öğrenmeli. Pages’ı Suriyeli ve Türkiyeli çocuklar, yetişkinler birbirlerini tanısın istediğimiz için açtık.

Zeynep Sevde Paksu: Samer ailesiyle İstanbul’a yerleştiğinde, Suriye ve genel olarak Arap coğrafyası hakkında ne kadar bilgisiz ve önyargılı olduğumuzu fark ettim. Aynı şekilde Suriyeliler de bizi tanımıyordu. Önümüzde iki şık vardı: Ya yıllarca şikâyet etmeye, mızmızlanmaya ve dedikodu üretmeye devam edecektik ya da bu algıyı değiştirmek için elimizden geleni yapacaktık. Suriye’den gelen insanlar bizim için yük değil, çok büyük bir kazanç. Biz Pages’ta aslında onlarla ne kadar zenginleştiğimizi de göstermek istedik.

Başardınız mı? 

Z.S.P.: İkimiz de ayrı ayrı meslek sahibiyiz, o yüzden temelde kâr amacımız yok. Pages’a geldiğinde mültecilere dair fikirleri değişen insanların varlığı bizim için heyecan verici. Suriyeli, Filistinli, Iraklı annelerin gelip çocuklarına kitap okumasını görmek ya da mülteci gençlerin kitaplar arasında kaybolmasını izlemek de çok güzel.

Ne tarz kitaplar var Pages’ta? 

S.K.: Buradaki kitapların yüzde 60’ı Arapça, geri kalan kısmıysa Türkçe ve İngilizce. Tür olarak soruyorsanız, hemen her türde kitabımız var. Aşk romanı da bulabilirsiniz, siyasî ve felsefî kitaplar ya da polisiyeler de. Amacımız sadece best-seller’lara değil long-seller kitaplara da yer vermek.

“Suriyeliler olarak Türklerin gözündeki imajımızın değişmesini her gün piksel piksel izliyoruz”

Düzenlediğiniz etkinliklerden söz eder misiniz?

Z.S.P.: Pages dört bölümden oluşuyor. Birinci kat kütüphane. Burada hem kitap okuyabiliyor hem de üyelik sistemine kaydolarak ödünç kitap alabiliyorsunuz. Yetişkin ve çocuk katlarında da sistem aynı. En üst katı çocuklar için atölyelere ve okuma günü etkinliklerine ayırdık. Girişe gelince; burası kimi zaman galeri ya da imza salonu, kimi zaman müzik performansları için sahne, kimi zaman da sinema salonu oluyor.

Pages’ın Türkiyeli ve Suriyeli aydınlar, sanatçılar, okurlar arasında bir köprü oluşturduğu söylenebilir mi?

S.K.: Gerçekten de esas amacımız Suriyeli ve Türk entelektüeller, okurlar arasında bir network kurulmasına önayak olmak. Organizasyonların hepsi ücretsiz. Zaten Şam ve İstanbul, Suriyeli ve Türk o kadar benziyor ki, aramızdaki tek engel dil. Pages’ta bu engeli olabildiğince aşmaya çalışıyoruz.

Birtakım önyargıların kırılabildiğine şahit oldunuz mu burada? 

S.K.: Hem de nasıl! Mesela açıldığımız günden beri Pages’ın müdavimi olan birkaç Türk müzisyen var. Onların gözündeki imajımızın nasıl değiştiğini her gün adeta piksel piksel izliyorum. Kariye turistik bir yer, başka milletlerden insanlar da geliyor. Burayı kurarken kafamda tek bir fikir vardı, dünyanın Suriye’ye bakışını değiştirmek… Burada hiç değilse çevremizdekilerin bakış açısını değiştiriyoruz.

Z.S.P.: Türkiye’deki kültür ve sanat hayatını zenginleştirecek bir şey bu. Meyvelerini edebiyat ve kültür alanında belki daha sonra alacağız ama toplumsal etkilerini kısa sürede göreceğimize inanıyorum.

zeynep sevde paksu samer el kadri pages egoistokur gulenay borekci 2

“Çocukların zihnini iyilikle, vicdanla, estetikle yoğurabilirsek gelecek hepimiz için muhteşem olacak”

Dünyayı çocuk kitaplarının değiştireceğini söylüyorsunuz… 

Z.S.P.: Dünyayı gerçekten de çocuk kitapları, çocuk edebiyatı değiştirecek, bu kadar netiz. Yayınevim Taze Kitap’ı kurarken de, Pages’ın bir parçası olurken de motivasyonum buydu. Çocukların zihnini iyilikle, vicdanla, estetikle, zarafetle ve daha birçok güzellikle yoğurabilirsek gelecek hepimiz için muhteşem olacak. Benim neslim için yapacak bir şey yok ama 30 yıl sonrayı kelime kelime inşa edebiliriz.

S.K.: Açıkçası önceki söylediklerime yeni bir şey ekleyemem. Hayat hikâyemi dinlediniz, hepsi orada. Ben geleceği çocuklar için edebiyat ve sanat üreterek kurtarmaya çalışıyorum.

SAMER EL KADRİ

‘Kızımızın okuyacağı kitaplar bulamadığımız için yayınevi kurduk’

“Güzel Sanatlar Fakültesi mezunuyum. Aslen Hamalıyım fakat çocukken Hafız Esat katliamının ardından ailemle beraber Şam’a yerleştik. Orada büyüdüm, okudum, evlendim. “Şamlıyım” diyebilirim. Eşim Gülnar’la da fakültede tanışıp evlendik. 1994’te Suriye’nin ilk tasarım ajansını, 1998’deyse ise Spacetoon adlı kurum bünyesinde Ortadoğu’nun ilk çocuk televizyonunu kurduk. Sıfırdan başlamış ama 500 kişilik bir ekibe ulaşmıştık ve idealist olarak başladığımız kanalın ticarileşmesi hevesimizi kaçırmıştı. O sırada büyük kızımız Mira doğdu. Ona uygun çocuk kitapları bulmakta zorlandığımız için Brightfingers’ı kurduk. Sadece iyi kalite çocuk kitapları yayınlayan bu yayınevi, Suriye’de bir ilkti. Üzerinde çok düşünülmüş ve iyi tasarlanmış kitaplar ürettik, hem de tamamı kendi yazarlarımızla, çizerlerimizle… Hatta Suriye’de üretilmiş bu kitapların telifini Avrupalı yayıncılara da sattık. Sonra malum, savaş başladı. 2012’de ailece Ürdün’e göçtük, ertesi yılsa yıllardır arkadaşımız olan Zeynep’in daveti üzerine İstanbul’a tatile geldik. İstanbul’un Şam’a ne kadar benzediğini görünce de tatilden 2 hafta sonra eşyalarımızı alıp buraya yerleştik.”

ZEYNEP SEVDE PAKSU

‘Bir mültecinin yaşayabileceği bütün zorluklara şahit oldum’

“2001’den beri yayıncılık sektöründeyim. Çocuk edebiyatının memlekette ne kadar bakir bir branş olduğunu fark ettikten sonra çocuk yayıncılığıyla uğraşmaya başladım. Zaten oldum olası ilgi alanımdı. 2007’de içerik üretim ve telif ajansı olan Taze Kitap’ı kurdum. Yaptığım iş, çocuk kitapları okumak, yazmak, illüstrasyon ve tasarım aşamalarını yönetmek, bir de telif haklarını satmak. Bu alanda çalışan bir yazar, çizer, editör ve tasarımcı bir ekibim var. Samer ve Gülnar’la 5 yıl önce Abu Dhabi Kitap Fuarı’nda tanıştık. Aynı tutkuyu paylaşan insanların hızla başlayan dostluğu gibi tarif edebiliriz bağımızı. İkimiz de çocuk yayıncısıydık ve bu işe âşıktık. Çocuk kitaplarının dünyayı değiştirebileceğine inanıyorduk. İstanbul’da bir mültecinin yaşayabileceği bütün zorluklara onlarla birlikte şahit oldum ve böylece zamanla neredeyse bir aileye dönüştük.

Gülenay Börekçi

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Leave A Comment