-
Edebiyatçının bahçıvan olarak portresi
-
O paha biçilmez “Yarın başka bir gün olabilir” bilgisi
-
Virginia Woolf’tan yürüme ve yazma temrinleri
-
O yaz Villa Diodati’de neler yaşandı, neler yazıldı?
-
Hope Mirrlees: Bir masalla düzenin maskesini indiren yazar
-
Edebiyatın gizli odasında: Tavan Arasındaki Deli Kadın
-
Kaç Penelope var edebiyatın dolambaçlı yollarında?
-
Karşınızda Shakespeare’in kız kardeşi Judith
-
T.S. Eliot’un yüzüne sürdüğü o pek tuhaf yeşil pudranın sırrı
-
Orhan Pamuk: “Aşkın tarifinde, sebebini bilmemek de var”
Hem tanıdık hem de alabildiğine yabancı: Doppelganger
Alt başlığı “Ayna Dünyaya Yolculuk” olan Doppelganger, Hayır Demek Yetmez, Yanıyoruz, Bu Her Şeyi Değiştirir, No Logo ve Şok Doktrini gibi kitapların yazarı Naomi Klein’ın son kitabı. Klein, “ayna dünya” kavramıyla gerçek dünyanın çarpıtılmış ve kurgusal bir versiyonunun dijital ortamda egemen hale geldiğini ve bu durumun bireylerin gerçekle bağlantısının kopardığını anlatıyor. Doppelganger, Naomi Klein “Gölgesiyle karşılaşıp onu kabul edemeyen kişi, kayıp bir ruhtur” […]
Read MoreSelim’i o büyük sofraya uğurlarken
Yazının bir iki paragrafını almıştım ama madem sayı artık piyasada değili, tamamını koyabilirim o halde… Gene de girişi falan ellemedim, öyle bıraktım :) Canım Filiz Aygündüz’ün ricasıyla Milliyet Sanat dergisine bir Selim İleri yazısı yazdım. “Hepimizin bildiği Selim İleri’yi istemiyorum bu yazıda, onu daha içeriden anlat,” dedi Filiz. Ben de öyle yaptım. Aşağıda yazının başlarından […]
Read More“Başka kimsede olmayan bir Kafka havası”
Yazıyı birkaç ay önce, öykücü, romancı, denemeci, yayıncı Ferit Edgü’yü kaybettiğimizde yazmıştım, “Şimdi onu yeniden, yeniden okumak ve tartışmak zamanı. Bir edebiyatçının en ihtiyaç duyacağı şey bu çünkü. Göçüp gittiğinde bile,” demiştim. Siteye henüz ekleyemediğim yazıları yavaş yavaş bir araya getiriyorum, o yüzden bu anma yazısı geç de olsa burada yerini alsın. Birkaç yıl önce Egoist Okur’a gönderdiği yargıç Karak’ı […]
Read MoreÖlümsüzlük denen o tekinsiz hayal
Bir yanda koşup terlediğimizde, baharatlı yiyecekler yediğimizde ve bir şeye yürekten inandığımızda çiçeklenen “şahsi afyon tarlamız, öte yanda insan menisi, greyfurt, buğday tohumu ve soyada bulunan bir maddenin hücre çekirdeğini “gençliğe programladığı” iddiaları… The Substance filminden H. Rider Haggard’ın Ayesha‘sına, Adam Leith Gollner’in The Book of Immortality‘sinden Jonathan Swift’in Gulliver’ın Seyahatleri‘ne, Uruk Kralı Gılgamış’tan Kont Dracula ve Lord Voldemort’a […]
Read MoreŞahane 1 Kitap: Linguistik bir tren kazası
Eh, kolay değil, eşi menendi bulunmayan bir başyapıttan, dilimize çevrilmesi imkansız ve gereksiz bir kitaptan söz edeceğim bu yazıda. Ama ona iyi davranmayı da ihmal etmeyeceğim. “Gelmiş geçmiş bütün dil öğrenme kılavuzlarını bitiren kılavuz”, “linguistik bir tren kazası”, “mucizevi bir ahmaklıklar silsilesi” gibi eleştirilerle yerden yere vurulmak ve aynı sözlerle alkışlanmak her kitaba nasip olmaz […]
Read More“Hikâye satıcılığı”na dönüşen hikâye anlatıcılığı
Gelin ateşin etrafına toplanmış gibi yaparak Byung-Chul Han’a kulak verelim… Anlatının Krizi Felsefe Muhabbetleri: “Iyy!” dediğimde gerçekte ne derim? “Hikâye satıcılığı”na dönüşen hikâye anlatıcılığı Macar yazar Peter Nadas, ortasında devasa büyüklükte bir yabani armut ağacı bulunan köyden bahsediyormuş bir denemesinde. Sıcak yaz akşamlarında köylüler ağacın altında toplanıp birbirlerine hikâyeler anlatıyorlarmış. Bu köy bir anlatı topluluğuymuş […]
Read MorePATİKALAR ÜZERİNE: Yeryüzünün bağlantıları
Yürümek herkese iyi gelir. Fiziksel olarak bizi daha sağlıklı yaptığı yetmiyormuş gibi zihnimizi sakinleştirmek, düşüncelerimizi berraklaştırmak için de mükemmel bir araçtır. Kanıt isteyenler en yaratıcı fikirlerini yürürken bulduklarını söyleyen Nietzsche, Kant ve Rousseau gibi düşünürlere başvursun. Yahut Robert Moor’un Patikalar Üzerine adlı kitabını okusun. Patikalar Üzerine: Bir Keşif Umay Ana, nasıl Al Karısı oldu? Patikalar […]
Read MoreKate DiCamillo: “Kendin için yaz, ama sana inanmayanlar için de yaz”
Diyor ki canım Kate DiCamillo: “Her şeyden önce kendin için yaz. Hikâyen için yaz. Ama seni küçümseyen, sana inanmayan herkes için de yaz. Bu büyük ve muhteşem şeyi denemeye cesaret edemeyen herkes için yaz. Bırak, seni onlar motive etsin.” Dinleyelim onu. Edward Tulane ve Mucizevi Yolculuk Çehov, Turgenyev, Tolstoy ve Gogol’dan yazma dersi Kate DiCamillo: […]
Read MoreAydınlıkta ve karanlıkta Paul Auster
Yaşadığı süre boyunca Paul Auster kadar sevilmiş az yazar vardır. Oysa zamanında onu kıyasıya eleştirenler de olmuştu. New Yorker dergisinin ünlü eleştirmeni James Wood bunlardan biriydi mesela. İstedim ki, Auster’ı bir yazıyla anarken hem onun hayatına ve vasiyet romanı Baumgartner’a gelene dek yazdıklarına kısaca bir göz atalım hem de eleştirenlerin söylediklerine kulak verelim… Paul Auster’a […]
Read MoreOzan Ünal’la “Diğer” Anılarımız
Heykeltıraş Ozan Ünal’ın ilk öykü kitabı “Diğer”i okuduğumuzda karanlıkta kalmış yaşantılarımız ve anılarımız canlanırken, Ozan Ünal’ın elleri de giriyor devreye. Ama kitaptaki eşsiz çizimlerde yer alan ressam eli değil bu sadece. İçinde kırılsa da küsmeyen bir çocuk taşıyan, hayata, insana ve sanata inancını kaybetmemiş, duygularını gözü pek bir cesaretle paylaşan, sevmeyi bilen, iyi bir adamın […]
Read MoreKameralı seyyah Saupert, arşiv dedektifi Périot ve balık avcısı Pakalnina
Documentarist/İstanbul Belgesel Günleri sayesinde şehrimizden üç büyük sinemacı geçti. Kameralı bir seyyah gibi Tanzanya’dan Sudan’a, Küba’ya, tabii ki İstanbul’a dünyayı dolaşan Hubert Sauper, “Arşiv dedektifi” Jean-Gabriel Périot ve kendi deyişiyle işi “zaman nehrinde balık avlamak” olan Laila Pakalnina… “Kendi mafyasını kuran” harikulade bir yönetmen: John Cassavetes Jean-Gabriel Périot’nun Vimeo sayfası Hubert Sauper Kameralı seyyah Hubert Sauper […]
Read MoreZavallılar’ı niçin okumalı?
Alasdair Gray’in Zavallılar romanını beyazperdeye uyarlayan Yorgos Lanthimos’un -nedense- atladığı çok mühim kısımlarından bahsedeceğim bu yazıda. En basitinden kitapta kahramanın bizzat Alasdair Gray tarafından çizilmiş portresinin altında neden “Bella Baxter” değil de “Bella Caledonia” yazıyor olabilirdi mesela? Sonra Gray niçin kahramanımızı anlatırken “Geleceği parlak bir ulusun emekleme günlerinden” söz ediyordu. Bella neden durmadan “Bana daha çok […]
Read MoreLorrie Moore’un yürek burkan öyküleri: Amerika Kuşları
Lorrie Moore’un Amerika Kuşları kitabı, insanlık hallerini, ruhun karanlık köşelerini zeka, mizah ve duyarlılıkla araştıran kısa öykülerden oluşuyor. Adını 18. yüzyıl doğa bilimcisi ve ressam John James Audubon’un eşsiz külliyatından alan Amerika Kuşları, aynı anda hem komik hem de yürek burkan öyküler içeren bir başyapıt. Amerika Kuşları Lorrie Moore: “Yazmak için size biraz nezaketsizlik gerek” […]
Read MoreAcayip sorulara nükteli cevaplar
“Tarih fısıldayan adam” lakaplı araştırmacı gazeteci Tom Standage’ın yeni kitabı çıktı. Adı, Acayip Merak Ettim! Standage, bilmediğimizin farkında bile olmadığımız bazı tuhaf konuları masaya yatırıyor ve okuru nükteli, merak uyandırıcı ve aydınlatıcı cevaplarla aydınlatıyor. Acayip Merak Ettim!, Tom Standage, Mundi Kitap BİR ZAMANLAR SOSYAL MEDYA: İlk 2000 yıl Tom Standage’dan dünyamızı altüst eden bazı gerçekler “Dedektifler, bilim […]
Read MoreMarcel Proust’un kayıp öyküsü bulundu
Kayıp Zamanın İzinde adlı dev eserin yazarı Marcel Proust’un çok gençken yazdığı bir öykü keşfedilmişti bir süre önce. Yapı Kredi Yayınları etiketiyle çıkan Kayıtsız Adam’da hem bu öyküyü hem de onun değme dedektiflik hikayelerine taş çıkaracak heyecanlı “bulunma” macerasını okuyabilirsiniz. Kayıtsız Adam PROUST & JIM CARREY: “Beni hafızandan siler miydin?” Marcel Proust’un kayıp öyküsü bulundu […]
Read MoreBilimkurgu üstadı bir bahçıvanın nevrozları
Literatüre “robot” sözcüğünü kazandıran kişi olan Karel Čapek’in, Livera Yayınevi’nden çıkan Bahçıvanın Bir Yılı adlı kitabı şahane bir bahar-yaz okuması… Bahçıvanın Bir Yılı Richard Brautigan’ın başlattığı şiir ve tohum hareketi Karel Čapek’in RUR oyunundan Bilimkurgu üstadı bir bahçıvanın nevrozları 1890-1938 yılları arasında yaşayan Çek roman, öykü, oyun ve deneme yazarı Karel Čapek, bir taşra doktorunun […]
Read Moreİhanetin terimi: Öp ve Anlat
1970’lerde glam rock’ın gaza getirdiği heyecanlı eleştirmenlerin, şarkı sözlerini edebiyat saydığı Bryan Ferry Kiss & Tell adlı şarkısını kimin için yazmıştı, kimin için köprüleri yakıp “öp ve anlat” demişti? Peki 21. yüzyılın çeşit bolluğundan başları dönmüş “cool” eleştirmenlerinin, kitaplarını pop müziğin yazıdaki karşılığı saydıkları Alain de Botton’un aynı adlı romanı? O kimin için yazılmıştı? Henry […]
Read MoreMahrem anların tarihi
Georges Duby ve Philippe Aries’in hazırladığı beş ciltlik ve 800 sayfalık Özel Hayatın Tarihi’ne, bize savaşların, antlaşmaların, ülkelerin tarihini değil, şahsa mahsus olanın tarihini anlatan o beş ciltlik kitaba dair bir yazı bu, okuyunuz. Betül Mardin: “Hatalarını düzeltmek için elinden geleni yap, çünkü ikinci bir hayatın olmayacak” Özel Hayatın Tarihi Sanat tarihinde “özel hayat” denince […]
Read MoreBüyük soru: Sonsuz gece mi, bir anlık haz mı?
Geçenlerde Zeynep Uysal ile Murat Gülsoy’un Eksik Mecaz podcastini dinliyordum. İkinci bölümde sanırım, Zeynep Uysal’ın Goethe’nin Faust’undan seçtiği bir alıntıya bayıldım. (hem ayrıca favori yazınsal karakterimle ilgiliydi bu alıntı.) “Dur geçme öyle güzelsin ki diyecek olursam o âna, vur beni istersen zincirlere, hazırım o zaman yok olmaya, o zaman çalsın ölüm çanları, o zaman tamamlanır […]
Read MoreHikâyeli hayatlar
Yapıtlarından önce biyografisi yayınlanan Gertrude Stein… Trajik değil umut veren ayrıntılara bakmayı tercih eden “hikâyeci” Dave Grohl… Erken Ölmüş Romantiklerin Gölgesinde, Tezer Özlü ile buluşma… Caravaggio’nun hayatını ve ölümünü perdeleyen o büyük sır… ve diğerleri. Birkaç hikâyeli hayata göz atmaya ne dersiniz? Tezer Özlü: Canlı, dişi, toynaklı bir yazar Ressamın İsyanı Gertrude Stein’den Dave Grohl’a, Tezer Özlü’den […]
Read More“Aktör tuhaf bir hayvan, adeta bir bukalemundur”
1924 doğumlu İtalyan aktör Marcello Mastroianni bazı çok önemli filmlerinden oluşan şahane bir seçkiyle Kadıköy Sinematek Sinema Evi’ne konuk olmuştu. Ben sonuna yetişebildim. O esnada aktörün çeşitli röportajlarından yaptığım bir derlemeyi bulunca da yayınlayayım dedim. Marcello Bey’in neden çok özel bir ruh olduğu aşağıda söylediklerinden bile belli… Programın tamamı için buraya bakınız “Kendi mafyasını kuran” harikulade bir yönetmen: […]
Read MoreFilistin mücadelesinin dev poster arşivi
Filistin mücadelesine 1970’lerden beri destek veren Amerikalı küratör Dan Walsh’un göz kamaştıran projesinden söz edeceğim bu yazıda: Filistin Poster Projesi muhteşem bir arşiv aynı zamanda. Edgar Hilsenrath: ‘Kapılarını açmayan cennetin canı cehenneme!’ Filistin mücadelesinin devasa poster arşivi “Filistin poster sanatı, 20. yüzyıldan 21. yüzyıla geçiş yapan tek siyasi sanat türüdür,” diyen Walsh, Filistin meselesini konu eden posterleri […]
Read Moreİyileştiren kitap diye bir şey var mı?
“Kafka demişken, onun kendimi kişisel olarak geliştirmek için okuduğum yazarlardan biri olduğunu söylemiş miydim? Kişisel gelişim kitapları bana totolojik geliyor. Ben bunun yerine tüm bir edebiyatı kişisel gelişim aracı olarak okuyorum.” Meksikalı yazar Brenda Lozano’nun İdeal Defter adlı romanının ana teması, okumanın iyileştiren etkisi. Ama tabii kişisel gelişim kitaplarının aldatıcı iyileştiriciliği değil burada söz konusu […]
Read More
